Tom van Horrik (Triviana)– 12 januari 2025

Dit manifest verwoord mijn persoonlijke visie op de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie (AI) voor de agrarische sector in Nederland.

De Nederlandse agrarische sector is gebouwd op samenwerking, vertrouwen en innovatie. Al generaties lang weet de sector maatschappelijke en technologische veranderingen te vertalen naar vooruitgang. Niet door af te wachten, maar door samen te werken. Door te doen.

We bevinden ons nu op een punt waarin een nieuwe technologische golf haar intrede heeft gedaan en het potentieel heeft om ingrijpende veranderingen teweeg te brengen; kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich in hoog tempo. Nieuwe tools, platformen en aanbieders volgen elkaar razendsnel op. De belofte is groot, maar de complexiteit ook. Welke technologie en tools zijn volwassen? Wat is veilig? Wat is toekomstbestendig? En welke kennis moet je zelf in huis hebben of ontwikkelen? [1]

Die vragen zijn terecht. Zeker in een tijd waarin datasoevereiniteit, informatiebeveiliging, governance en compliance geen randvoorwaarden meer zijn, maar fundamenten. Dat past bij een bredere beweging waarin de toepassing van kunstmatige intelligentie steeds nadrukkelijker vraagt om risicobewust en verantwoord organiseren. [2] Daarnaast zorgt de geo-politieke situatie voor extra onzekerheid op tal van gebieden. Het gevolg zien we overal: organisaties die de kansen wél zien, maar niet weten waar verstandig te beginnen. Twijfel. Stilstand. Terwijl de wereld doordraait en het concurrentievermogen steeds meer leunt op productiviteit en effectieve inzet van technologie. [3]

Ik geloof dat dit geen bedreiging is, maar een kans.

Een kans om terug te grijpen op waar de sector sterk in is: samenwerken, kennis delen en praktisch vernieuwen. Niet ieder voor zich, maar samen. Met respect voor ieders eigen belang, tempo en strategie.

Ik stel me die samenwerking voor als een groot, stabiel containerschip. Een schip dat ons gezamenlijk door de soms stormachtige oceaan van vernieuwing en verandering voert. Aan boord leren we samen. Inspireren we elkaar. En werken we aan tastbare, toepasbare oplossingen.

En zodra we aan wal komen, laadt iedereen zijn eigen container uit. Met kennis, inzichten en tools die passen bij de eigen praktijk. Zo bouwen we niet alleen aan vooruitgang, maar ook aan een hechte, wendbare en betrouwbare gemeenschap juist omdat brede adoptie in de praktijk nog niet vanzelf gaat. [4]

De uitgangspunten

Ik zie het voor me dat we dit gaan doen vanuit drie heldere kernwaarden en een samenwerking die rust op drie stevige pijlers.

Kernwaarden

Samenwerking

We bouwen voort op een lange traditie van samen optrekken. We delen kennis, ervaringen en perspectieven, omdat we samen verder komen dan alleen. Daarbij hoort ook dat we afspraken maken die het veilig en efficiënt beheren en delen van data in de sector praktisch mogelijk maken. [5]

Innovatieve slagkracht

We zien kunstmatige intelligentie als een middel om te versterken, niet om te compliceren. De samenwerking is praktisch, toepasbaar en gericht op resultaat. Het draait om toegepaste Kunstmatige Intelligentie.In dit initiatief geen abstracte vergezichten of uitgebreide langlopende R&D projecten, maar focus op toepassing die werkt in de dagelijkse praktijk.

Vertrouwen

We weten wat we aan elkaar hebben. Met openheid, respect en ruimte voor ieders belangen en keuzes. En met de zorgvuldigheid die past bij verantwoord gebruik van kunstmatige intelligentie, inclusief aandacht voor risico’s, transparantie en mensgerichte inzet. [2]

Drie pijlers onder de samenwerking

Leren

We bouwen kennis op, delen ervaringen en ontwikkelen begrip van wat kunstmatige intelligentie wél en niet kan betekenen in de agrarische praktijk. Juist omdat vaardigheden met kunstmatige intelligentie een expliciete randvoorwaarde zijn voor organisaties die kunstmatige intelligentie inzetten. [1]

Inspireren

Door voorbeelden, inzichten en verhalen uit de sector en daarbuiten. Inspiratie die aanzet tot denken én tot handelen.

Doen!

We realiseren concrete projecten. Tastbaar, toepasbaar en met directe waarde. Geen pilots om het pilotten, maar stappen vooruit.

Het containerschip is daarbij het gezamenlijke fundament. Een plek om samen te bouwen aan antwoorden op grote vraagstukken. Tegelijkertijd blijft er ruimte voor ieders eigen lading: toepassen op de eigen manier, in de eigen context.

Samen vooruit

Zo ontstaat een gemeenschap die draait op vertrouwen, samenwerking en innovatieve slagkracht. Een gemeenschap die leert, inspireert en doet. En die technologie inzet zoals het bedoeld is: dienend aan mensen, processen en vakmanschap.

Samen kunnen we de Nederlandse agrarische sector klaar maken voor de toekomst.

Doe mee

Dit initiatief is bedoeld voor organisaties die de ontwikkeling van AI in de agrarische sector serieus willen verkennen. Gestructureerd, gezamenlijk en met oog voor de praktijk.

Wil je verkennen of dit initiatief aansluit bij jouw organisatie?

Meld je aan en ontvang per e-mail het manifest, inclusief een plan op hoofdlijnen waarin visie, uitgangspunten en de beoogde aanpak worden geschetst. Geen verplichtingen, wel volledig inzicht.

Nog niet toe aan aanhaken, maar wel geïnteresseerd in de voortgang?

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang periodiek updates over ontwikkelingen, nieuwe inzichten en vervolgstappen rondom dit initiatief.

Bronnen

1. European Commission. AI Literacy – Questions & Answers (AI Act art. 4). 2025. Geraadpleegd 5 jan 2026. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/ai-literacy-questions-answers
2. European Commission. AI Act – Regulatory framework (risk-based rules; trustworthy/human-centric AI). Geraadpleegd 5 jan 2026. Digitale Strategie Europa
3. Rapport Wennink. De route naar toekomstige welvaart (website + downloads). 2025. Geraadpleegd 5 jan 2026. Rapportwennink.nl
4. Eurostat. 20% of EU enterprises use AI technologies (2025: 20.0%). 11 dec 2025. Geraadpleegd 5 jan 2026. European Commission
5. LTO Nederland. Data en digitalisering (standaarden/protocollen; veilig en efficiënt databeheer/delen). Geraadpleegd 5 jan 2026. https://www.lto.nl/onderwerpen/data-en-digitalisering/